Quy định về đánh giá môi trường chiến lược mới nhất 2026

Trong quá trình xây dựng chiến lược và quy hoạch phát triển, việc xem xét các tác động đến tài nguyên thiên nhiên, hệ sinh thái và chất lượng môi trường là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm tăng trưởng kinh tế gắn với phát triển bền vững.

Quy định về đánh giá môi trường chiến lược (ĐMC) giúp cơ quan, tổ chức nhận diện sớm những nguy cơ môi trường, dự báo tác động dài hạn và đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường ngay từ giai đoạn lập chiến lược, quy hoạch.

Vậy những trường hợp nào bắt buộc thực hiện ĐMC, ai chịu trách nhiệm lập báo cáo và quy trình thẩm định theo quy định mới nhất năm 2026 được thực hiện như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết căn cứ pháp lý, đối tượng áp dụng, nội dung báo cáo và các vấn đề cần lưu ý khi triển khai.

1. Quy định về đánh giá môi trường chiến lược là gì?

Để áp dụng đúng các quy định pháp luật, trước hết cần hiểu rõ bản chất của ĐMC và sự khác biệt giữa việc đánh giá môi trường ở cấp chiến lược, quy hoạch với đánh giá tác động của từng dự án đầu tư.

1.1. Khái niệm đánh giá môi trường chiến lược

Theo khoản 5 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2020, đánh giá môi trường chiến lược là quá trình nhận dạng, dự báo xu hướng các vấn đề môi trường chính, làm cơ sở để lồng ghép giải pháp bảo vệ môi trường trong chiến lược, quy hoạch.

ĐMC có tên tiếng Anh là Strategic Environmental Assessment, viết tắt SEA.

Khác với đánh giá tác động môi trường (ĐTM) áp dụng cho dự án đầu tư cụ thể, ĐMC tập trung xem xét các định hướng phát triển trên phạm vi rộng, có thể ảnh hưởng lâu dài đến việc sử dụng tài nguyên, chất lượng môi trường và đời sống dân cư.

Ví dụ, khi xây dựng quy hoạch tỉnh có định hướng phát triển thêm nhiều khu công nghiệp, ĐMC cần đánh giá tổng thể nhu cầu sử dụng đất, nguồn nước, lượng nước thải dự kiến và những tác động tích lũy có thể xảy ra.

1.2. Vai trò của đánh giá môi trường chiến lược

Việc thực hiện ĐMC có ý nghĩa quan trọng trong công tác quản lý và phát triển kinh tế – xã hội.

• Phòng ngừa ô nhiễm từ sớm: Nhận diện rủi ro môi trường trước khi các phương án phát triển được phê duyệt.

• Sử dụng hợp lý tài nguyên: Đánh giá khả năng đáp ứng của tài nguyên đất, nước và các nguồn lực tự nhiên.

• Bảo vệ hệ sinh thái: Hạn chế nguy cơ xung đột giữa hoạt động phát triển và bảo tồn thiên nhiên.

• Nâng cao chất lượng quy hoạch: Hỗ trợ so sánh các phương án phát triển, lựa chọn giải pháp phù hợp.

• Thích ứng với biến đổi khí hậu: Lồng ghép các yếu tố ngập lụt, hạn hán và những rủi ro khí hậu vào định hướng phát triển.

ĐMC không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là công cụ hỗ trợ ra quyết định, giúp các chiến lược, quy hoạch có cơ sở khoa học và tính bền vững cao hơn.

2. Căn cứ pháp lý về đánh giá môi trường chiến lược năm 2026

Các quy định về ĐMC được điều chỉnh trực tiếp bởi Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản hướng dẫn. Bên cạnh đó, pháp luật về quy hoạch cũng quy định nguyên tắc, thời điểm lập và thẩm định báo cáo ĐMC.

2.1. Các văn bản pháp luật hiện hành

Văn bản pháp luật	Nội dung liên quan
Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14 và các văn bản sửa đổi	Khái niệm, đối tượng, trách nhiệm và nội dung ĐMC
Luật số 146/2025/QH15	Sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về nông nghiệp và môi trường
Luật Quy hoạch số 112/2025/QH15	Yêu cầu lập, thẩm định ĐMC đồng thời với quá trình lập quy hoạch
Nghị định 08/2022/NĐ-CP và các nghị định sửa đổi	Hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ môi trường
Nghị định 48/2026/NĐ-CP	Sửa đổi, bổ sung một số quy định tại Nghị định 08/2022/NĐ-CP
Thông tư 02/2022/TT-BTNMT và các thông tư sửa đổi	Hướng dẫn nội dung và biểu mẫu báo cáo ĐMC

Theo đó, các cơ quan, tổ chức thực hiện ĐMC năm 2026 cần áp dụng văn bản đã được sửa đổi, bổ sung thay vì chỉ căn cứ bản ban hành ban đầu.

2.2. Quy định tại Điều 25, 26 và 27 Luật Bảo vệ môi trường

Ba điều khoản quan trọng nhất khi thực hiện ĐMC gồm:

Điều 25 – Đối tượng phải thực hiện ĐMC: Xác định những chiến lược, quy hoạch và trường hợp điều chỉnh thuộc phạm vi áp dụng.

Điều 26 – Thực hiện ĐMC: Quy định trách nhiệm tổ chức thực hiện, hình thức thể hiện kết quả và việc xem xét, thẩm định.

Điều 27 – Nội dung ĐMC: Xác định các vấn đề phải đánh giá đối với chiến lược và quy hoạch.

Đây là cơ sở để đơn vị lập báo cáo xác định đúng phạm vi nhiệm vụ, nội dung chuyên môn và hồ sơ cần chuẩn bị.

2.3. Điểm cần chú ý theo Luật Quy hoạch năm 2025

Luật Quy hoạch số 112/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/03/2026.

Theo Điều 22, báo cáo ĐMC phải được lập và thẩm định đồng thời với quá trình lập, thẩm định quy hoạch, trừ trường hợp điều chỉnh quy hoạch theo trình tự, thủ tục rút gọn quy định tại Điều 54 của luật.

Điều này có nghĩa việc đánh giá môi trường cần được triển khai xuyên suốt quá trình xây dựng quy hoạch, không nên chờ đến khi phương án quy hoạch đã hoàn thiện mới bắt đầu lập báo cáo ĐMC.

3. Đối tượng phải thực hiện đánh giá môi trường chiến lược

Không phải mọi dự án đầu tư hoặc mọi loại quy hoạch đều phải lập ĐMC. Điều 25 Luật Bảo vệ môi trường xác định cụ thể các nhóm đối tượng nhằm bảo đảm việc đánh giá được thực hiện tại cấp có khả năng tạo ra tác động môi trường rộng và dài hạn.

3.1. Chiến lược thuộc đối tượng ĐMC

Các nhóm chiến lược thuộc diện xem xét thực hiện ĐMC bao gồm:

• Chiến lược khai thác và sử dụng tài nguyên cấp quốc gia.

• Chiến lược phát triển ngành, lĩnh vực quy mô quốc gia hoặc cấp vùng có tác động lớn đến môi trường, thuộc danh mục do Chính phủ quy định.

Đối với nhóm chiến lược ngành, lĩnh vực, cần kiểm tra danh mục áp dụng và tính chất của tài liệu trước khi xác định nghĩa vụ.

3.2. Những loại quy hoạch phải thực hiện ĐMC

Theo Điều 25 Luật Bảo vệ môi trường, các nhóm quy hoạch gồm:

Loại quy hoạch	Nội dung đánh giá trọng tâm
Quy hoạch tổng thể quốc gia	Phân bố không gian phát triển, sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường
Quy hoạch không gian biển quốc gia	Khai thác tài nguyên biển, hệ sinh thái và các hoạt động kinh tế biển
Quy hoạch sử dụng đất quốc gia	Chuyển đổi mục đích và định hướng sử dụng đất
Quy hoạch vùng	Tác động liên tỉnh, liên vùng và tác động tích lũy
Quy hoạch tỉnh	Phát triển công nghiệp, đô thị, hạ tầng và tài nguyên địa phương
Quy hoạch đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt	Các tác động từ định hướng phát triển trong phạm vi quy hoạch
Quy hoạch ngành quốc gia, quy hoạch có tính chất kỹ thuật, chuyên ngành	Những trường hợp có tác động lớn đến môi trường thuộc danh mục áp dụng

Lưu ý: Không phải tất cả quy hoạch chi tiết xây dựng, quy hoạch đô thị hoặc quy hoạch của một dự án riêng lẻ đều thuộc đối tượng phải lập ĐMC.

3.3. Điều chỉnh quy hoạch có phải lập lại ĐMC không?

Theo Điều 25 Luật Bảo vệ môi trường, việc điều chỉnh mục tiêu của những quy hoạch thuộc nhóm đối tượng quy định có thể phát sinh yêu cầu ĐMC.

Tuy nhiên, pháp luật về quy hoạch năm 2026 có ngoại lệ đối với trường hợp điều chỉnh theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Vì vậy, cần kiểm tra đồng thời:

• Loại quy hoạch đang điều chỉnh.

• Nội dung và mục tiêu thay đổi.

• Phạm vi tác động đến môi trường.

• Trình tự, thủ tục điều chỉnh được áp dụng.

Không nên mặc định mọi lần điều chỉnh quy hoạch đều phải lập lại toàn bộ báo cáo ĐMC.

4. Trách nhiệm thực hiện đánh giá môi trường chiến lược

Một trong những nội dung quan trọng của quy định về đánh giá môi trường chiến lược là xác định trách nhiệm của cơ quan lập chiến lược, quy hoạch và các đơn vị tham gia. Việc phân định rõ trách nhiệm giúp bảo đảm báo cáo ĐMC được thực hiện đúng thời điểm, có chất lượng và phục vụ hiệu quả quá trình thẩm định.

4.1. Ai chịu trách nhiệm thực hiện ĐMC?

Theo khoản 1 Điều 26 Luật Bảo vệ môi trường, cơ quan, tổ chức được giao nhiệm vụ xây dựng chiến lược, quy hoạch thuộc đối tượng phải thực hiện ĐMC có trách nhiệm tổ chức đánh giá đồng thời với quá trình xây dựng chiến lược, quy hoạch.

Trách nhiệm này bao gồm tổ chức thực hiện, cung cấp tài liệu, phối hợp đánh giá và sử dụng kết quả ĐMC trong quá trình hoàn thiện nội dung chiến lược, quy hoạch.

Cơ quan, tổ chức có thể lựa chọn đơn vị tư vấn để thực hiện công việc chuyên môn, nhưng vẫn phải chịu trách nhiệm về việc tổ chức thực hiện theo quy định.

4.2. Trách nhiệm của đơn vị tư vấn lập báo cáo ĐMC

Đơn vị tư vấn có nhiệm vụ hỗ trợ cơ quan lập chiến lược, quy hoạch thực hiện các công việc chuyên môn như:

• Rà soát cơ sở pháp lý và xác định phạm vi ĐMC.

• Thu thập, tổng hợp dữ liệu hiện trạng môi trường.

• Nhận diện những vấn đề môi trường trọng tâm.

• Phân tích và dự báo tác động của các phương án phát triển.

• Đề xuất giải pháp phòng ngừa, giảm thiểu tác động tiêu cực.

• Chuẩn bị báo cáo và tài liệu phục vụ quá trình xem xét, thẩm định.

• Hoàn thiện nội dung theo những ý kiến được tiếp thu.

Đơn vị tư vấn cần phối hợp thường xuyên với nhóm lập quy hoạch để các kiến nghị môi trường được nghiên cứu và tích hợp kịp thời.

4.3. Trách nhiệm của cơ quan thẩm định

Theo Điều 26 Luật Bảo vệ môi trường:

• Cơ quan chủ trì thẩm định quy hoạch có trách nhiệm thẩm định kết quả ĐMC trong quá trình thẩm định quy hoạch.

• Cơ quan phê duyệt chiến lược có trách nhiệm xem xét kết quả ĐMC trong quá trình phê duyệt.

• Bộ Nông nghiệp và Môi trường có ý kiến bằng văn bản về nội dung ĐMC theo quy định.

Kết quả ĐMC là một trong những căn cứ để cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định việc phê duyệt chiến lược hoặc quy hoạch.

Nội dung báo cáo ĐMC phải phù hợp với đối tượng đánh giá và quy định tại Điều 27 Luật Bảo vệ môi trường. Điểm quan trọng là báo cáo không chỉ trình bày hiện trạng môi trường mà còn phải nhận diện các xu hướng biến đổi và đề xuất giải pháp có thể lồng ghép vào chiến lược, quy hoạch.

5.1. Nội dung ĐMC đối với chiến lược

Đối với chiến lược, nội dung ĐMC tập trung vào hai nhóm vấn đề.

Đánh giá sự phù hợp: Phân tích mức độ phù hợp của các chính sách trong chiến lược với quan điểm, mục tiêu bảo vệ môi trường, phát triển bền vững và các điều ước quốc tế liên quan mà Việt Nam là thành viên.

Đề xuất điều chỉnh: Kiến nghị hoàn thiện những nội dung chiến lược chưa phù hợp, nhằm tăng cường bảo vệ môi trường và sử dụng bền vững tài nguyên.

Ví dụ, chiến lược khai thác tài nguyên cần được xem xét dưới góc độ khả năng đáp ứng của nguồn tài nguyên, nguy cơ suy thoái hệ sinh thái và mục tiêu phát triển bền vững.

5.2. Nội dung ĐMC đối với quy hoạch

Báo cáo ĐMC của quy hoạch có phạm vi phân tích chi tiết hơn, gồm các nội dung chủ yếu:

1. Xác định nội dung quy hoạch có khả năng tác động đến môi trường.

2. Xác định phạm vi thực hiện ĐMC.

3. Nhận diện thành phần môi trường và di sản thiên nhiên có khả năng chịu tác động.

4. Trình bày phương pháp đánh giá.

5. So sánh sự phù hợp của mục tiêu quy hoạch với các chính sách bảo vệ môi trường.

6. Xác định những vấn đề môi trường chính có tính tích cực và tiêu cực.

7. Đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu.

8. Dự báo xu hướng môi trường khi thực hiện quy hoạch.

9. Đề xuất giải pháp duy trì xu hướng tích cực, giảm thiểu xu hướng tiêu cực.

10. Định hướng bảo vệ môi trường trong quá trình thực hiện quy hoạch.

11. Tổng hợp kết quả tham vấn các bên liên quan.

12. Đề xuất những kiến nghị và giải pháp khắc phục cần thiết.

Các nội dung trên được quy định tại Điều 27 Luật Bảo vệ môi trường.

5.3. Mẫu báo cáo đánh giá môi trường chiến lược

Theo Điều 11 Thông tư 02/2022/TT-BTNMT, các biểu mẫu được quy định tại Phụ lục II.

Biểu mẫu	Nội dung
Mẫu số 01a	Nội dung đánh giá môi trường chiến lược của chiến lược
Mẫu số 01b	Nội dung báo cáo đánh giá môi trường chiến lược của quy hoạch

Khi chuẩn bị hồ sơ năm 2026, cần kiểm tra phiên bản biểu mẫu hiện hành sau các lần sửa đổi, bổ sung.

5.4. Những tài liệu cần chuẩn bị khi lập báo cáo ĐMC

Đơn vị tư vấn thường cần thu thập các nhóm tài liệu sau:

Nhóm tài liệu	Nội dung
Tài liệu pháp lý	Quyết định giao nhiệm vụ, các văn bản pháp luật và quy hoạch liên quan
Hồ sơ chiến lược, quy hoạch	Mục tiêu, phạm vi, phương án phát triển, bản đồ
Dữ liệu môi trường	Hiện trạng chất lượng nước, không khí, đất
Dữ liệu tài nguyên	Tài nguyên nước, rừng, khoáng sản, đa dạng sinh học
Dữ liệu kinh tế – xã hội	Dân số, công nghiệp, đô thị, hoạt động sản xuất
Tài liệu biến đổi khí hậu	Kịch bản khí hậu, nguy cơ ngập lụt, hạn hán
Tài liệu tham vấn	Ý kiến các cơ quan, tổ chức có liên quan

Danh mục này phục vụ công tác chuẩn bị chuyên môn, không phải bộ thành phần hồ sơ hành chính cố định cho mọi trường hợp.

6. Quy trình lập và thẩm định báo cáo đánh giá môi trường chiến lược

Quá trình lập ĐMC cần được thực hiện song song với quá trình xây dựng chiến lược, quy hoạch. Việc phối hợp từ giai đoạn đầu giúp những phát hiện về môi trường có thể tác động trực tiếp đến việc lựa chọn phương án phát triển.

Bước 1: Rà soát đối tượng và căn cứ pháp lý

Trước tiên, cần xác định chiến lược hoặc quy hoạch có thuộc đối tượng ĐMC hay không.

Việc rà soát phải dựa trên Điều 25 Luật Bảo vệ môi trường, danh mục áp dụng và các quy định liên quan đến loại quy hoạch đang xây dựng.

Đây là bước quan trọng để xác định đúng nghĩa vụ và phạm vi công việc.

Bước 2: Thu thập dữ liệu và đánh giá hiện trạng

Đơn vị thực hiện cần thu thập tài liệu về điều kiện tự nhiên, môi trường, tài nguyên và phát triển kinh tế – xã hội của khu vực.

Dữ liệu phải được kiểm tra về nguồn gốc và mức độ cập nhật.

Đối với quy hoạch tỉnh hoặc vùng, cần đặc biệt quan tâm đến dữ liệu không gian, hệ sinh thái, lưu vực sông và các nguồn gây ô nhiễm hiện hữu.

Bước 3: Xác định vấn đề môi trường trọng tâm

Không nên đánh giá dàn trải tất cả các yếu tố môi trường mà cần xác định những vấn đề có khả năng chịu tác động đáng kể.

Ví dụ, đối với quy hoạch phát triển công nghiệp, các nội dung trọng tâm có thể gồm nhu cầu sử dụng nước, chuyển đổi đất, phát thải, xử lý chất thải và tác động đến khu dân cư.

Bước 4: Dự báo tác động và so sánh phương án

ĐMC cần đánh giá những tác động có thể xảy ra khi thực hiện các phương án phát triển.

Các phương pháp có thể sử dụng gồm ma trận đánh giá, phân tích xu hướng, GIS, đánh giá tác động tích lũy và so sánh kịch bản.

Kết quả giúp làm rõ ưu điểm, hạn chế và nguy cơ môi trường của từng phương án.

Bước 5: Đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường

Từ kết quả phân tích, báo cáo cần đưa ra những kiến nghị cụ thể.

Chẳng hạn, điều chỉnh không gian phát triển công nghiệp, hạn chế bố trí hoạt động có nguy cơ ô nhiễm tại khu vực nhạy cảm, bảo vệ nguồn cấp nước hoặc ưu tiên đầu tư hạ tầng xử lý chất thải.

Các kiến nghị nên gắn với nội dung chiến lược, quy hoạch để bảo đảm khả năng áp dụng.

Bước 6: Tham vấn và hoàn thiện báo cáo

Việc tham vấn các bên liên quan giúp bổ sung thông tin thực tế và kiểm tra các kết quả đánh giá.

Ý kiến thu thập được cần được tổng hợp, xem xét, tiếp thu hoặc giải trình theo yêu cầu.

Bước 7: Thẩm định kết quả ĐMC

Đối với quy hoạch, kết quả ĐMC được lập thành báo cáo riêng, kèm theo hồ sơ trình thẩm định quy hoạch.

Cơ quan chủ trì thẩm định quy hoạch thực hiện thẩm định kết quả ĐMC trong quá trình thẩm định quy hoạch.

Lưu ý: Đây không phải thủ tục cấp giấy phép môi trường độc lập. Kết quả ĐMC được xem xét trong cơ chế phê duyệt chiến lược, quy hoạch tương ứng.

7. Thời điểm và thời gian thực hiện đánh giá môi trường chiến lược

Thời điểm thực hiện ĐMC có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng quy hoạch. Nếu báo cáo chỉ được chuẩn bị khi phương án phát triển đã hoàn thiện, nhiều kiến nghị môi trường sẽ khó được tích hợp vào quá trình ra quyết định.

7.1. ĐMC phải thực hiện khi nào?

Theo Điều 26 Luật Bảo vệ môi trường, ĐMC được thực hiện đồng thời với quá trình xây dựng chiến lược, quy hoạch.

Đối với quy hoạch, Điều 22 Luật Quy hoạch 112/2025/QH15 còn yêu cầu việc lập và thẩm định báo cáo ĐMC diễn ra đồng thời với quá trình lập, thẩm định quy hoạch.

7.2. Có thời hạn thẩm định ĐMC cố định không?

Không nên áp dụng một thời hạn thẩm định độc lập giống nhau cho mọi báo cáo ĐMC.

Thời gian thực hiện phụ thuộc vào loại chiến lược, quy hoạch, tiến độ thẩm định tương ứng và yêu cầu hoàn thiện tài liệu.

Vì vậy, khi lập kế hoạch tư vấn, cần xây dựng tiến độ ĐMC gắn với các giai đoạn hoàn thiện phương án quy hoạch và lấy ý kiến.

8. Ví dụ áp dụng quy định về đánh giá môi trường chiến lược

Những ví dụ thực tiễn giúp làm rõ cách áp dụng quy định ĐMC đối với các phương án phát triển có quy mô lớn. Đặc biệt, quy hoạch tỉnh và quy hoạch ngành có thể phát sinh những tác động tích lũy mà việc đánh giá riêng từng dự án không phản ánh đầy đủ.

8.1. Đánh giá môi trường chiến lược trong quy hoạch tỉnh

Đối với quy hoạch tỉnh, ĐMC cần xem xét các định hướng về phát triển công nghiệp, đô thị, giao thông, nông nghiệp và sử dụng tài nguyên.

Ví dụ, khi quy hoạch dự kiến mở rộng đất công nghiệp tại một lưu vực có nguồn nước hạn chế, báo cáo cần phân tích khả năng cấp nước, nguy cơ gia tăng nước thải và áp lực lên môi trường tiếp nhận.

Qua đó, cơ quan lập quy hoạch có thể xem xét điều chỉnh không gian, quy mô hoặc tiến độ phát triển.

8.2. Ví dụ đối với định hướng phát triển cụm công nghiệp

Giả định một quy hoạch tỉnh nghiên cứu phát triển thêm 8 cụm công nghiệp với diện tích bình quân 50 ha/cụm.

Tổng diện tích dự kiến là:

8 × 50 = 400 ha.

Nếu mỗi cụm có nhu cầu cấp nước sơ bộ khoảng 1.000 m³/ngày đêm khi lấp đầy, tổng nhu cầu của 8 cụm có thể đạt:

8 × 1.000 = 8.000 m³/ngày đêm.

Các số liệu trên là giả định minh họa.

ĐMC cần đánh giá liệu nguồn nước và hạ tầng khu vực có khả năng đáp ứng nhu cầu này, đồng thời xem xét khả năng thu gom, xử lý nước thải và các tác động tích lũy.

Kết quả sẽ hỗ trợ lựa chọn phương án phân bố cụm công nghiệp, thay vì chỉ căn cứ vào quỹ đất và kết nối giao thông.

8.3. Trường hợp thực tế: ĐMC trong quy hoạch điện lực

Báo cáo ĐMC của Điều chỉnh Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 là một ví dụ có thể tham khảo về cách tổ chức đánh giá môi trường ở cấp quy hoạch ngành.

Tài liệu ĐMC được công bố trong hồ sơ phục vụ quá trình xây dựng, điều chỉnh quy hoạch điện lực, thể hiện việc xem xét tác động môi trường của các định hướng phát triển nguồn và hệ thống điện.

Đây là ví dụ cho thấy ĐMC được thực hiện ở cấp quy hoạch, không chỉ dành cho một công trình năng lượng đơn lẻ.

9. Phân biệt ĐMC với đánh giá tác động môi trường và giấy phép môi trường

ĐMC, ĐTM và giấy phép môi trường thường được nhắc đến cùng nhau nhưng có phạm vi pháp lý khác nhau. Việc phân biệt rõ giúp cơ quan lập quy hoạch và doanh nghiệp xác định đúng loại hồ sơ cần chuẩn bị.

9.1. Bảng so sánh ĐMC, ĐTM và giấy phép môi trường

Tiêu chí	ĐMC	ĐTM	Giấy phép môi trường
Đối tượng	Chiến lược, quy hoạch thuộc diện quy định	Dự án đầu tư thuộc đối tượng ĐTM	Dự án, cơ sở thuộc đối tượng cấp phép
Mục đích	Lồng ghép yêu cầu bảo vệ môi trường vào định hướng phát triển	Đánh giá tác động và biện pháp bảo vệ môi trường của dự án	Quản lý hoạt động và các nội dung môi trường được cấp phép
Phạm vi	Quy mô rộng, dài hạn	Một dự án cụ thể	Theo nguồn thải, hoạt động và nội dung cấp phép
Thời điểm	Đồng thời với quá trình lập chiến lược, quy hoạch	Theo trình tự chuẩn bị đầu tư	Theo thời điểm pháp luật yêu cầu
Kết quả	Nội dung hoặc báo cáo ĐMC	Kết quả thẩm định báo cáo ĐTM	Giấy phép môi trường

9.2. ĐMC có thay thế ĐTM không?

Không.

Ví dụ, ĐMC của quy hoạch tỉnh có thể đánh giá tác động tổng thể từ định hướng phát triển các khu công nghiệp.

Tuy nhiên, khi một doanh nghiệp triển khai dự án đầu tư xây dựng hạ tầng khu công nghiệp thuộc đối tượng ĐTM, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện thủ tục ĐTM theo quy định.

Tương tự, khi dự án thuộc đối tượng cấp giấy phép môi trường, chủ đầu tư phải thực hiện thủ tục cấp phép theo các điều kiện áp dụng.

10. Những lưu ý quan trọng khi áp dụng quy định về ĐMC năm 2026

Để hạn chế sai sót, các cơ quan và đơn vị tư vấn cần xác định đúng đối tượng, sử dụng căn cứ pháp lý hiện hành và chú trọng chất lượng nội dung đánh giá. Một báo cáo ĐMC đầy đủ về hình thức nhưng thiếu khả năng dự báo hoặc không đưa ra kiến nghị phù hợp sẽ khó phát huy được giá trị thực tế.

10.1. Không nhầm lẫn ĐMC với hồ sơ môi trường của dự án đầu tư

Một nhà máy, cơ sở sản xuất hay dự án đầu tư riêng lẻ không mặc nhiên phải lập ĐMC.

Đối với các dự án này, cần xác định nghĩa vụ về ĐTM, giấy phép môi trường hoặc các thủ tục liên quan theo quy định.

10.2. Áp dụng văn bản pháp luật đã được cập nhật

Khi lập báo cáo năm 2026, cần kiểm tra Luật Bảo vệ môi trường, các văn bản sửa đổi và Luật Quy hoạch 112/2025/QH15.

Đối với những quy định và biểu mẫu thuộc Nghị định 08/2022/NĐ-CP hoặc Thông tư 02/2022/TT-BTNMT, cần đối chiếu phiên bản đang có hiệu lực.

10.3. Không lập ĐMC chỉ để hoàn thiện hình thức hồ sơ

Báo cáo cần phản ánh được những vấn đề môi trường thực tế và có khả năng hỗ trợ điều chỉnh phương án phát triển.

Những kiến nghị chung chung như tăng cường bảo vệ môi trường hoặc kiểm soát ô nhiễm mà không xác định nội dung cần điều chỉnh sẽ hạn chế giá trị của ĐMC.

10.4. Chú trọng đánh giá tác động tích lũy

Đây là một trong những yêu cầu chuyên môn quan trọng đối với quy hoạch vùng, tỉnh và ngành.

Ví dụ, nhiều khu công nghiệp hoạt động trong cùng lưu vực có thể tạo áp lực môi trường lớn hơn so với việc xem xét riêng từng dự án.

ĐMC cần phân tích xu hướng này để đề xuất phương án phát triển phù hợp.

Minh Phương Corp – Tư vấn đánh giá môi trường chiến lược

Việc thực hiện đánh giá môi trường chiến lược đòi hỏi sự phối hợp giữa chuyên môn môi trường, quy hoạch, tài nguyên và phân tích dữ liệu. Vì vậy, lựa chọn đơn vị tư vấn phù hợp giúp cơ quan, tổ chức có thêm cơ sở nghiên cứu các yêu cầu pháp lý và xây dựng nội dung đánh giá có tính thực tiễn.

Minh Phương Corp cung cấp dịch vụ tư vấn môi trường, hỗ trợ nghiên cứu quy định pháp luật, đánh giá các vấn đề môi trường, chuẩn bị báo cáo và hồ sơ liên quan đến hoạt động đầu tư, quy hoạch.

Bên cạnh đó, Minh Phương Corp còn tư vấn đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường, báo cáo đề xuất cấp giấy phép môi trường và các thủ tục pháp lý môi trường khác.

Website: https://minhphuongcorp.com.vn

Hotline: 0903 649 782

Câu hỏi thường gặp về quy định đánh giá môi trường chiến lược (FAQ)

Những quy định về ĐMC thường phát sinh câu hỏi liên quan đến đối tượng thực hiện, thời điểm lập và trách nhiệm thẩm định. Dưới đây là các vấn đề phổ biến cần lưu ý khi áp dụng pháp luật năm 2026.

Đánh giá môi trường chiến lược được quy định tại luật nào?

ĐMC được quy định chủ yếu tại Điều 25, 26 và 27 Luật Bảo vệ môi trường 2020, cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung và hướng dẫn thi hành.

Những đối tượng nào phải thực hiện ĐMC?

Các chiến lược, quy hoạch thuộc đối tượng quy định tại Điều 25 Luật Bảo vệ môi trường, bao gồm những nhóm chiến lược khai thác tài nguyên, quy hoạch quốc gia, vùng, tỉnh và các trường hợp khác theo quy định.

Ai chịu trách nhiệm lập báo cáo ĐMC?

Cơ quan, tổ chức được giao nhiệm vụ xây dựng chiến lược hoặc quy hoạch thuộc đối tượng ĐMC có trách nhiệm tổ chức thực hiện.

Mẫu báo cáo ĐMC được quy định ở đâu?

Mẫu báo cáo được hướng dẫn tại Phụ lục II Thông tư 02/2022/TT-BTNMT và những văn bản sửa đổi có liên quan.

Đánh giá môi trường chiến lược thực hiện khi nào?

ĐMC được thực hiện đồng thời với quá trình xây dựng chiến lược, quy hoạch. Đối với quy hoạch, việc lập và thẩm định báo cáo ĐMC cũng được tổ chức đồng thời với quá trình lập, thẩm định quy hoạch theo quy định năm 2026.

Điều chỉnh quy hoạch có phải lập lại ĐMC không?

Không phải mọi trường hợp đều phải lập lại ĐMC. Cần xem xét loại quy hoạch, nội dung điều chỉnh và thủ tục áp dụng, đặc biệt là ngoại lệ về điều chỉnh quy hoạch theo trình tự, thủ tục rút gọn.

ĐMC có thay thế báo cáo ĐTM không?

Không. ĐMC áp dụng ở cấp chiến lược, quy hoạch; ĐTM áp dụng cho dự án đầu tư thuộc đối tượng pháp luật quy định.