Hướng dẫn lập ĐTM cấp Bộ năm 2026: đối tượng, hồ sơ, thủ tục thẩm định, thời gian, chi phí và dịch vụ tư vấn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường.
Ngày đăng: 19-10-2026
10 lượt xem
Lập ĐTM cấp Bộ là một trong những thủ tục pháp lý quan trọng đối với các dự án đầu tư thuộc thẩm quyền thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường của cơ quan cấp Bộ.
Việc thực hiện đúng quy định không chỉ giúp chủ đầu tư hoàn thiện hồ sơ pháp lý mà còn góp phần kiểm soát các tác động môi trường, hạn chế rủi ro và bảo đảm tiến độ triển khai dự án.
Tuy nhiên, trong năm 2026, quy định về thẩm quyền thẩm định ĐTM đã có những thay đổi đáng chú ý. Một số dự án trước đây thuộc thẩm quyền của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã được phân quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Vì vậy, không phải mọi dự án có quy mô lớn hoặc liên quan đến nhiều địa phương đều phải nộp hồ sơ ĐTM cấp Bộ.
Vậy lập ĐTM cấp Bộ cần những hồ sơ gì, dự án nào thuộc thẩm quyền thẩm định, thời gian thực hiện bao lâu và chi phí được xác định như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ giúp chủ đầu tư tìm hiểu các quy định quan trọng và quy trình triển khai theo pháp luật hiện hành.
Lập ĐTM cấp Bộ là cách gọi thông dụng của việc lập báo cáo đánh giá tác động môi trường đối với dự án đầu tư thuộc thẩm quyền tổ chức thẩm định của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Quốc phòng hoặc Bộ Công an theo quy định pháp luật.
Theo Luật Bảo vệ môi trường, đánh giá tác động môi trường là quá trình phân tích, đánh giá, nhận dạng, dự báo những tác động của dự án đầu tư đến môi trường và đề xuất các biện pháp giảm thiểu tác động tiêu cực.
Kết quả đánh giá được thể hiện trong báo cáo ĐTM, làm cơ sở để cơ quan có thẩm quyền xem xét các yêu cầu bảo vệ môi trường của dự án.
Việc lập báo cáo đánh giá tác động môi trường có vai trò quan trọng trong quá trình chuẩn bị đầu tư, đặc biệt đối với những dự án có quy mô lớn, công nghệ phức tạp hoặc liên quan đến các khu vực nhạy cảm về môi trường.
Báo cáo ĐTM giúp:
Đánh giá hiện trạng môi trường khu vực dự án.
Nhận diện các nguồn phát sinh ô nhiễm.
Dự báo tác động trong quá trình xây dựng và vận hành.
Đề xuất công trình, biện pháp xử lý chất thải.
Xây dựng phương án phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường.
Đánh giá tính phù hợp của các giải pháp bảo vệ môi trường.
Phục vụ quá trình thẩm định theo quy định.
Ngoài việc đáp ứng yêu cầu pháp lý, báo cáo ĐTM còn giúp chủ đầu tư chủ động cân đối chi phí bảo vệ môi trường trong tổng mức đầu tư của dự án.
Hai cách gọi này chủ yếu phản ánh sự khác nhau về thẩm quyền giải quyết, không phải hai loại báo cáo có bản chất hoàn toàn khác nhau.
|
Tiêu chí |
ĐTM cấp Bộ |
|
|
Tên gọi |
Cách gọi hồ sơ ĐTM thuộc thẩm quyền cấp Bộ |
Cách gọi hồ sơ ĐTM thuộc thẩm quyền cấp tỉnh |
|
Thẩm quyền |
Bộ hoặc cơ quan cấp Bộ theo quy định |
Chủ tịch UBND cấp tỉnh theo quy định phân quyền hiện hành |
|
Nội dung |
Theo pháp luật về ĐTM |
Theo pháp luật về ĐTM |
|
Yêu cầu kỹ thuật |
Phụ thuộc tính chất và mức độ tác động của dự án |
Phụ thuộc tính chất và mức độ tác động của dự án |
Lưu ý: Từ ngày 18/5/2026, Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP đã phân quyền một phần thẩm quyền thẩm định ĐTM của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Nghị quyết có hiệu lực đến hết ngày 28/2/2027.
Do đó, việc xác định thẩm quyền phải căn cứ vào quy định đang có hiệu lực tại thời điểm nộp hồ sơ.
Hoạt động lập và thẩm định báo cáo ĐTM được điều chỉnh bởi các văn bản pháp luật về bảo vệ môi trường.
Những văn bản quan trọng bao gồm:
Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14.
Luật số 146/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.
Nghị định 08/2022/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.
Nghị định 05/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 08/2022/NĐ-CP.
Nghị định 48/2026/NĐ-CP tiếp tục sửa đổi, bổ sung các quy định hướng dẫn Luật Bảo vệ môi trường.
Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP về cắt giảm, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Các thông tư hướng dẫn và văn bản liên quan đang có hiệu lực.
Đặc biệt, Nghị định 48/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 29/1/2026 và Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP có hiệu lực từ ngày 18/5/2026 là hai văn bản quan trọng cần đối chiếu khi thực hiện thủ tục ĐTM năm 2026.
Không phải tất cả các dự án đầu tư đều phải thực hiện đánh giá tác động môi trường.
Theo Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản hướng dẫn, việc xác định đối tượng phải lập ĐTM dựa trên phân loại dự án theo tiêu chí môi trường.
Các yếu tố cần xem xét bao gồm quy mô, công suất, loại hình sản xuất, diện tích sử dụng đất và các yếu tố nhạy cảm về môi trường.
Đánh giá tác động môi trường được thực hiện trong giai đoạn chuẩn bị dự án đầu tư theo quy định.
Đối với dự án đầu tư xây dựng, việc lập ĐTM cần phối hợp với quá trình nghiên cứu khả thi nhằm bảo đảm sự thống nhất giữa phương án kỹ thuật và các giải pháp bảo vệ môi trường.
Theo cơ chế phân quyền áp dụng từ ngày 18/5/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục tổ chức thẩm định báo cáo ĐTM đối với một số nhóm dự án cụ thể không thuộc bí mật nhà nước về quốc phòng, an ninh.
Các trường hợp đáng chú ý gồm:
Đây là một trong những nhóm dự án thuộc thẩm quyền thẩm định báo cáo ĐTM của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Do tính chất đặc thù, việc đánh giá môi trường phải xem xét các tác động trong phạm vi quy định pháp luật và những yêu cầu chuyên ngành có liên quan.
Một số dự án đầu tư có cấu phần xây dựng được Quốc hội hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định, chấp thuận chủ trương đầu tư và có sử dụng hoặc chuyển mục đích sử dụng đất, đất có mặt nước tại các khu vực đặc biệt có thể thuộc thẩm quyền cấp Bộ.
Những khu vực được quy định bao gồm rừng đặc dụng, khu bảo tồn thiên nhiên, vùng lõi khu dự trữ sinh quyển, vùng lõi di sản thiên nhiên thế giới và một số khu vực nhạy cảm khác.
Một số dự án đầu tư có cấu phần xây dựng với quy mô sử dụng đất, đất có mặt nước từ 300 ha trở lên hoặc sử dụng khu vực biển từ 60 ha trở lên thuộc phạm vi thẩm quyền thẩm định cấp Bộ, với các trường hợp ngoại lệ được quy định cụ thể.
Những dự án khai thác khoáng sản nhóm 1 thuộc thẩm quyền cấp phép khai thác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường có thể thuộc đối tượng thẩm định ĐTM cấp Bộ theo quy định.
Các nhóm dự án nêu trên được xác định theo Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP. Riêng những dự án thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh được xem xét theo thẩm quyền tương ứng.
Không nên mặc định các dự án điện, cấp nước, chăn nuôi hoặc công nghiệp có tổng vốn đầu tư lớn đều thuộc thẩm quyền ĐTM cấp Bộ nếu chưa đối chiếu các tiêu chí pháp lý cụ thể.
Trên thực tế, nhiều dự án xây dựng, công nghiệp, nông nghiệp và phát triển hạ tầng có thể thuộc đối tượng phải thực hiện ĐTM. Tuy nhiên, thẩm quyền cấp Bộ hay cấp tỉnh phải được xác định riêng cho từng dự án.
Đối với lập dự án đánh giá tác động môi trường của các dự án cấp nước, nội dung đánh giá thường tập trung vào hoạt động khai thác nước, xây dựng hệ thống cấp nước, xử lý nước và quản lý chất thải phát sinh.
Các yếu tố cần nghiên cứu gồm nguồn nước khai thác, công suất xử lý, tác động đến nguồn nước mặt hoặc nước dưới đất, bùn thải và hoạt động thi công đường ống.
Báo cáo đánh giá tác động môi trường của dự án chăn nuôi cần phân tích các nguồn phát sinh nước thải, chất thải rắn, mùi hôi và nguy cơ gây ô nhiễm môi trường xung quanh.
Đối với trang trại chăn nuôi tập trung, chủ đầu tư cần đặc biệt chú trọng công nghệ xử lý chất thải, quản lý phân và các biện pháp bảo đảm an toàn sinh học.
Đối với Báo cáo đánh giá tác động môi trường của khu chuyển tải xăng dầu, nội dung quan trọng là đánh giá nguy cơ tràn dầu, cháy nổ và ô nhiễm môi trường nước.
Báo cáo cần phân tích công nghệ chuyển tải, phương tiện vận chuyển và khả năng phát sinh sự cố trong quá trình vận hành, đồng thời đề xuất phương án phòng ngừa, ứng phó phù hợp.
Báo cáo đánh giá tác động môi trường của dự án chống sạt lở thường xem xét tác động của hoạt động thi công kè, gia cố bờ sông, bờ biển và cải tạo địa hình.
Những vấn đề cần đánh giá gồm sự thay đổi dòng chảy, xói mòn, chất lượng môi trường nước và ảnh hưởng đến hệ sinh thái khu vực.
Để triển khai lập báo cáo ĐTM, chủ đầu tư cần chuẩn bị đầy đủ thông tin pháp lý, hồ sơ kỹ thuật và tài liệu môi trường của dự án.
Các tài liệu thường được sử dụng gồm:
Hồ sơ pháp lý của chủ đầu tư.
Văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư, nếu có.
Tài liệu liên quan đến địa điểm và quyền sử dụng đất.
Hồ sơ quy hoạch và thông tin quy mô dự án.
Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc tài liệu tương đương.
Các tài liệu cần chuẩn bị có thể bao gồm:
Bản vẽ tổng mặt bằng.
Thuyết minh quy trình công nghệ.
Công suất và quy mô sản xuất.
Nhu cầu sử dụng nguyên liệu, nước và năng lượng.
Phương án thu gom, xử lý nước thải.
Phương án xử lý khí thải và chất thải rắn.
Dữ liệu về hiện trạng môi trường.
Các giải pháp phòng ngừa sự cố.
Theo Luật Bảo vệ môi trường, hồ sơ đề nghị thẩm định gồm văn bản đề nghị thẩm định, báo cáo ĐTM và báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc tài liệu tương đương của dự án.
Tuy nhiên, thành phần hồ sơ và biểu mẫu cần được đối chiếu với các quy định sửa đổi, bổ sung đang áp dụng năm 2026. Theo Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP, hồ sơ đề nghị thẩm định thực hiện theo quy định được dẫn chiếu tại Thông tư 02/2022/TT-BTNMT và các thông tư sửa đổi liên quan.
Quy trình lập ĐTM được triển khai qua nhiều giai đoạn, từ xác định đối tượng đến đánh giá tác động và hoàn thiện hồ sơ thẩm định.
Đơn vị tư vấn kiểm tra loại hình, quy mô, công suất, vị trí và yếu tố nhạy cảm về môi trường.
Mục tiêu là xác định dự án có thuộc diện lập ĐTM hay không và cơ quan nào có thẩm quyền thẩm định.
Tiến hành thu thập tài liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và hiện trạng môi trường khu vực dự án.
Tùy tính chất dự án, công tác khảo sát có thể bao gồm lấy mẫu, phân tích chất lượng không khí, nước, đất và các yếu tố liên quan.
Đơn vị tư vấn xác định nguồn phát sinh chất thải trong quá trình xây dựng và vận hành.
Trên cơ sở kết quả đánh giá, báo cáo đề xuất công trình, biện pháp giảm thiểu ô nhiễm và phương án ứng phó sự cố.
Tham vấn báo cáo đánh giá tác động môi trường là hoạt động quan trọng trong quá trình lập ĐTM.
Việc tham vấn được thực hiện đối với cộng đồng dân cư, cá nhân chịu tác động trực tiếp và các cơ quan, tổ chức liên quan theo phạm vi pháp luật quy định.
Kết quả tham vấn cần được tổng hợp, tiếp thu hoặc giải trình trong báo cáo.
Sau khi hoàn thành báo cáo, chủ đầu tư nộp hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền.
Trong quá trình xử lý, cơ quan tiếp nhận có thể yêu cầu bổ sung tài liệu để bảo đảm hồ sơ hợp lệ.
Cơ quan có thẩm quyền tổ chức thẩm định báo cáo ĐTM.
Chủ đầu tư thực hiện chỉnh sửa, bổ sung hoặc giải trình theo kết quả thẩm định trước khi được xem xét phê duyệt.
Thời gian thực hiện bao gồm thời gian tư vấn lập báo cáo và thời gian cơ quan nhà nước tổ chức thẩm định.
Thời gian chuẩn bị hồ sơ phụ thuộc vào loại hình dự án, khối lượng khảo sát, yêu cầu phân tích và nội dung tham vấn.
Các dự án có công nghệ phức tạp, nhiều nguồn gây ô nhiễm hoặc ảnh hưởng đến khu vực nhạy cảm thường cần thời gian nghiên cứu chuyên sâu hơn.
Theo Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP, thời hạn tổ chức thẩm định tính từ ngày nhận được hồ sơ đầy đủ, hợp lệ như sau:
|
Thẩm quyền |
Thời hạn |
|
Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an |
Không quá 30 ngày |
|
Chủ tịch UBND cấp tỉnh |
Không quá 20 ngày |
|
Dự án đầu tư công đặc biệt theo quy định |
Không quá 10 ngày |
Đây là thời hạn tổ chức thẩm định, không phải cam kết về tổng thời gian hoàn thành toàn bộ hồ sơ ĐTM, bao gồm khảo sát, tham vấn và chỉnh sửa.
Chi phí lập ĐTM cấp Bộ phụ thuộc vào đặc điểm và mức độ phức tạp của dự án.
Các khoản chi phí thường bao gồm:
|
Hạng mục |
Nội dung |
|
Khảo sát môi trường |
Khảo sát hiện trạng và thu thập dữ liệu |
|
Quan trắc, phân tích |
Lấy mẫu và phân tích các chỉ tiêu môi trường |
|
Lập báo cáo |
Đánh giá tác động và đề xuất giải pháp |
|
Tham vấn |
Tổ chức tham vấn theo quy định |
|
Hoàn thiện hồ sơ |
Chỉnh sửa, bổ sung và giải trình |
|
Phí thẩm định |
Theo mức thu pháp luật áp dụng |
Không có một mức giá tư vấn cố định áp dụng cho tất cả dự án thuộc thẩm quyền cấp Bộ.
Đối với dự án có nhiều hạng mục xây dựng, công nghệ sản xuất phức tạp hoặc nguồn phát thải lớn, chi phí khảo sát và phân tích có thể cao hơn.
Chủ đầu tư cần yêu cầu đơn vị tư vấn lập dự toán chi tiết và làm rõ phạm vi công việc trong hợp đồng.
Giấy phép môi trường và báo cáo ĐTM là hai thủ tục khác nhau trong hệ thống pháp luật bảo vệ môi trường.
Báo cáo ĐTM tập trung đánh giá, dự báo tác động môi trường của dự án trong quá trình chuẩn bị đầu tư.
Trong khi đó, giấy phép môi trường xác định các nội dung cấp phép và yêu cầu bảo vệ môi trường đối với đối tượng phải có giấy phép theo quy định.
Có thể cần. Nếu dự án thuộc đối tượng phải có giấy phép môi trường, chủ đầu tư vẫn phải thực hiện thủ tục cấp phép theo quy định.
Quyết định phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo ĐTM không tự động thay thế giấy phép môi trường.
Chủ đầu tư có thể chủ động chuẩn bị thông tin kỹ thuật phục vụ cả hai thủ tục. Tuy nhiên, việc nộp hồ sơ, thẩm định và cấp phép phải tuân thủ thời điểm, điều kiện và trình tự pháp luật tương ứng.
Để quá trình lập ĐTM cấp Bộ diễn ra thuận lợi, đáp ứng yêu cầu pháp luật và hạn chế việc phải chỉnh sửa, bổ sung hồ sơ, chủ đầu tư cần chú trọng các vấn đề sau:
Trước khi thực hiện, chủ đầu tư cần rà soát quy mô, công suất, loại hình hoạt động và mức độ tác động môi trường của dự án để xác định chính xác cơ quan có thẩm quyền thẩm định.
Đặc biệt, trong năm 2026, các quy định mới về phân cấp, phân quyền cần được cập nhật nhằm bảo đảm hồ sơ được nộp đúng cơ quan tiếp nhận, tránh kéo dài thời gian thực hiện thủ tục.
Nội dung báo cáo ĐTM phải thống nhất với hồ sơ đầu tư về diện tích sử dụng đất, quy mô, công suất, công nghệ sản xuất và các hạng mục công trình.
Đồng thời, các số liệu quan trắc, phương án xử lý chất thải và biện pháp bảo vệ môi trường cần được xây dựng trên cơ sở thực tế. Trường hợp dự án có sự thay đổi về quy mô hoặc công nghệ, chủ đầu tư phải rà soát nghĩa vụ thực hiện thủ tục môi trường tương ứng.
Việc lựa chọn đơn vị tư vấn có chuyên môn và kinh nghiệm là yếu tố quan trọng giúp nâng cao chất lượng báo cáo đánh giá tác động môi trường cấp Bộ.
Đơn vị tư vấn cần có khả năng khảo sát hiện trạng, đánh giá tác động, tổ chức tham vấn và hỗ trợ giải trình trong quá trình thẩm định.
Điều này góp phần hạn chế sai sót, tối ưu thời gian chuẩn bị hồ sơ và giúp chủ đầu tư chủ động triển khai dự án theo đúng quy định.
Lập ĐTM cấp Bộ là thủ tục quan trọng đối với các dự án thuộc thẩm quyền thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường của cơ quan cấp Bộ theo quy định.
Việc thực hiện đúng quy trình giúp chủ đầu tư chủ động đánh giá rủi ro môi trường, lựa chọn các giải pháp bảo vệ môi trường và hoàn thiện hồ sơ pháp lý phục vụ hoạt động đầu tư.
Đặc biệt, trong năm 2026, khi thẩm quyền thẩm định ĐTM có sự thay đổi theo chính sách phân quyền, chủ đầu tư cần rà soát kỹ các quy định mới để xác định đúng cơ quan tiếp nhận hồ sơ.
Việc phối hợp với đơn vị tư vấn môi trường có chuyên môn, chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và tổ chức thực hiện các nội dung đánh giá từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư sẽ góp phần hạn chế sai sót và nâng cao hiệu quả triển khai dự án.
Các dự án thuộc đối tượng phải thực hiện ĐTM và đáp ứng tiêu chí phân định thẩm quyền cấp Bộ theo quy định hiện hành phải nộp hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền tương ứng.
Thời gian phụ thuộc vào việc chuẩn bị hồ sơ, khảo sát, tham vấn và thẩm định. Theo quy định áp dụng từ ngày 18/5/2026, thời hạn tổ chức thẩm định thuộc thẩm quyền cấp Bộ không quá 30 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Việc tham vấn phải thực hiện theo quy định đối với từng đối tượng, phạm vi và trường hợp cụ thể; pháp luật có quy định một số trường hợp không phải tham vấn.
Việc xác định hoặc chuyển xử lý hồ sơ phải tuân thủ quy định phân quyền và điều khoản chuyển tiếp hiện hành, không phụ thuộc vào lựa chọn tùy ý của chủ đầu tư.
Không mặc nhiên. Nghĩa vụ lập ĐTM và thẩm quyền thẩm định phải được xác định dựa trên quy mô, công suất, địa điểm và các tiêu chí pháp lý của từng dự án.
CÔNG TY CP TƯ VẤN ĐẦU TƯ VÀ THIẾT KẾ XÂY DỰNG MINH PHƯƠNG
Địa chỉ: 28B Mai Thị Lựu - Khu phố 7, Phường Tân Định, TP.HCM
Hotline: 0903 649 782 - 028 3514 6426
Email: nguyenthanhmp156@gmail.com
Website: www.minhphuongcorp.com - www.minhphuongcorp.net